İzmit Belediyesi, Alman profesörün planını niçin uygulamadı?

Yurtdışına özellikle eski Sovyet ve Doğu Bloku ülkelerine gittiğim zaman bizim şehir plancılarına ve belediye başkanlarına kızıyorum.
Gelip buraları görmüyorlar mı?
Niçin bizim şehirlerimiz bu kadar düzenli değil?
Özellikle eski Sovyet ve Doğu Bloku ülkelerindeki şehirlerdeki sokaklar, binalar ve parklar adeta bir düzeneğin parçaları gibi birbiriyle uyum içinde.
Bu ülkeler, şehirleri adeta bir sanat eseri gibi şekillendirmişler; geniş caddeler, kocaman bulvarlar, geniş kaldırımlar ve düzenli park alanlarıyla şehirler hem estetik açıdan güzel hem de insanların rahatça dolaşmasını sağlıyor.
Trafik sorunu neredeyse yok denecek kadar az.
Park sorunu ise hemen hemen hiç yaşanmıyor.
Araçların korna sesi gibi gürültüler de duymak mümkün değil.
Bizim şehirlerimiz maalesef çarpık ve estetikten yoksun.
İnsanca yaşanabilirlikten uzak, depremlerin, heyelan ve sellerin tehdit ettiği, verimli tarım arazilerinin yok edildiği, trafik ve park çilelerinin bitmek bilmediği hatta insanı delirten bir yapıya sahipler.
Bana göre trafikteki şiddet olaylarının baş sorumlusu da bu çarpık kentleşme.
Her yer daracık sokaklar ve Churchill'in hıçkırığı gibi zikzaklar çizen caddelerle dolu.
Bulvarlar ise başı sonu belli olmayan, hiçbir estetik görünümü olmayan binalarla çevrili.
Bence bu düzensizliğin başında şehir planlamasında yerel yönetimlerin yetkisinin daha fazla olması, oy uğruna kısa vadeli çıkarlar, toplumun ihtiyaçlarının ve çevrenin ikinci plana itilip rantın öncelikli olması, önceki dönemlerdeki planlama politikalarının tutarsızlıkları, göç ve hızlı nüfus artışı gibi faktörler geliyor.

İzmit Belediyesi, Alman profesörün planını niçin uygulamadı?

İzmit’e gelince;
Kent için ilk imar planı hazırlama görevi 1934 yılında Berlin’de hazırladığı bahçe-şehir projeleri ve 1909’da kazandığı Gross Berlin Yarışması ile meşhur olan ve Ankara, Adana, Ceyhan, Tarsus, Mersin ve Gaziantep gibi kentlerin imar planlarını da hazırlayan Alman şehir planlamacısı Prof. Hermann Jansen’e veriliyor.
Jansen’in yaptığı İzmit imar planı belediye meclisi tarafından 3 Mayıs 1939 Cuma günü onaylanıyor, fakat II.Dünya Savaşı bahane edilerek bu plan uygulanmıyor.
Aslında imar planının uygulanmama sebebi sadece savaş değil, bazılarının çıkarlarına ters düştüğü için savaş bahane ediliyor!
Jansen, 1934 yılında İzmit'e gelerek 10 gün boyunca incelemeler yaparak kentin yeniden imarıyla ilgili görüşlerini bir rapor haline getirip dönemin İzmit Belediye Başkanı'na sunuyor.
Hatta Başkana şöyle diyor:
“Bakın! Anadolu'nun en cazibeli yerinde yaşıyorsunuz. Çünkü Anadolu'da hem deniz hem de tepelere sahip şehir sayısı çok az. İzmit’teki sahil şeridi ve tepeler şehrin doğal cazibesini oluşturuyor. Bu yüzden bu tepelere kısmen inşaat yapılmalı ve zirveler serbest bırakılmalıdır.”

İzmit Belediyesi, Alman profesörün planını niçin uygulamadı?


Jansen, 1934 ve 1935 yıllarında iki rapor hazırlıyor.
1934 yılındaki ön inceleme raporunda şehrin konumu, sahip olduğu kültürel ve doğal güzellikleri ile bir sahil ve ticaret kenti olarak gelişebileceğini öneriyor.
Demiryolu ve deniz kenarı arasındaki bölgede ise, kentin doğal ve tarihi değerlerinin korunması ve modern bir sahil şehri kimliğinin inşası bağlamında kıyıda gül bahçeleri, gezinti alanları, kamusal ve sosyal kullanım alanları (belediye binası, tiyatro, otel, lokanta ve kahve vb.) düzenlenmesini öneriyor.
Jansen kıyı ile kent arasındaki ilişkiyi kesen demiryolunu da bir sorun olarak görüyor ve bu yüzden şehrin ulaşım sorununa çözüm bulmak için, İstanbul-Ankara geçişini sağlamak amacıyla, mevcut demiryolunun güneyinde ortadan geniş yeni bir hat ya da Hürriyet Caddesi’nin kuzeyinde bulunan yolun genişletilmesini öneriyor.
Günümüzde İstanbul-Ankara yolu için trafik sorunu halen devam ediyor.
Bu da Jansen’in o dönemdeki tespitinin yerinde olduğunu gösteriyor.
Bilindiği gibi kent merkezinden geçmesi eleştirilen demiryolu 2000 yılında kaldırıldı ve güzergâh yürüyüş yolu olarak düzenlendi.
Ancak demiryolu sahilden geçirilerek sahil ve kent arasında yeniden bir bariyer oluşturuldu.
Planlama çalışmasını iki etap şeklinde sürdüren Jansen ikinci etapta ise gelişmesi düşünülen sanayi alanı ile birlikte, bu sanayinin oluşturacağı konut talebini de göz önünde bulundurarak sanayi bölgesinin kuzeyinde bahçe kent modelini yansıtan bir işçi mahallesi tasarlıyor.

İzmit Belediyesi, Alman profesörün planını niçin uygulamadı?


Bunun için Belediye, İzmit’in en modern mahallelerinden biri olması amacıyla Kurtuluş Savaşı döneminde Rumlar tarafından yakılan Kozluk Mahallesi’nde 100 bin m2 yer satın alarak bu mahalleyi imara açıyor.
Fakat ne yazık ki Kozluk Mahallesi için düşünülen bu plan uygulanmayarak, bunun yerine dar yollar arasına plansız evler kurularak günümüzdeki o çarpık ve kötü görüntü ortaya çıkıyor.
İzmit için yapılan imar planları sadece Jansen’le sınırlı değil.
Daha sonraki yıllarda da İzmit için birçok imar planı yapılıyor.
Kemal Ahmet Aru 1948 yılında 1/1000 ve 1/2000 ölçekli İzmit kenti imar planları hazırlıyor.
Ardından 1952 yılında 1/5000 ve 1/2000 ölçekli nazım imar planları; 1953 yılında 1/1000 ölçekli uygulama imar planları da Aru tarafından hazırlanarak 1956 yılında revize ediliyor.

İzmit Belediyesi, Alman profesörün planını niçin uygulamadı?


Bu planlarla eski kent dokusu minimal müdahalelerle mümkün olduğunca korunmaya çalışılarak yeni gelişme alanları Seka alanının kuzeyinde öngörülmüş ve sanayi alanlarının batı aksında gelişimi desteklenmiş.
Ayrıca, Jansen’in sahil kesiminde önerdiği idari merkezin yerini daha kuzeyde ve mevcut yerleşim alanına yakın bölgede önerilmiş.
Bu plan kapsamında öne çıkan İstanbul-Ankara karayolu bağlantısının maliyetin düşürülmesi amacıyla sahil kesimine alınması, kentin sahile bağlantısını kesecek olması nedeniyle o dönemde kamuoyunda tartışma yaratmış.
Polat Sökmen’in hazırladığı 1/20000, 1/5000 ve 1/1000 İzmit imar planları kentin “sanayi kenti” rolünü öne çıkarmış, aynı zamanda sanayi gelişimini sınırlayacak koşulları oluşturmak istemiş.

İzmit Belediyesi, Alman profesörün planını niçin uygulamadı?


1977 yılında İzmit ilçesinin batı bölgesi planlanarak kıyı kesimi sanayi, konut ve ticaret alanı olarak düzenlenmiş.
Bina kat adetleri kıyıdan iç kesimlere doğru kademeli olarak azaltılmış.
1979 yılında İzmit ilçesinin doğu bölgesi planlanmış.
Bugün MİA olarak alan, bu planda stadyum ve hipodrom alanı olarak, daha doğuda ise bu alanlara bitişik olarak Yükseköğretim Tesisleri alanı ayrılmış.
Hala kullanılmakta olan yeni demiryolu güzergâhı kararı bu planda alınmış.
Planlama alanının kuzeyindeki tarım alanları korunacak alan olarak belirlenmiş.
1984 yılında mevcut yerleşim alanlarının bulunduğu merkez kısmı planlanarak kıyı bölgesi için konut, ticaret ve sanayi alanları oluşturulmuş.
Ve bu plan bugün Merkezi Ticaret Alanı (MTA) olarak planlı bölgedeki ticaret kullanımı gelişiminin temelini oluşturmuş.
Son olarak şunu söylüyorum:
Hadi Körfezin kuzeyini kirlettiniz, bari Güneyi temiz kalsaydı…

İzmit Belediyesi, Alman profesörün planını niçin uygulamadı?

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar E.Emin Öztürk - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak En Kocaeli Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan En Kocaeli hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Haber ajansları tarafından servis edilen tüm haberler En Kocaeli editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı En Kocaeli değil haberi geçen ajanstır.

06

Reis - Aslında elde helva yapılacak bütün malzeme varmış . Planlar düşünceler ve perspektifler.Ama bu güzelim coğrafya rant uğruna oy uğruna yaşanılmaz çirkin bir şekle çevrilmiş. Vatandaş olarak bizim de payımız büyük. Hırslarımız tamahlarımız doymak bilmez iştahımız gözümüzü kör etmiş. Bakir kalan güney kesim de üç beş yıl içinde tamamen çirkin bir manzaraya dönüşecek. Bu vebal önce şehri yönetenlere sonra da bize yeter.

Yanıtla . 3Beğen . 0Beğenme 10 Mayıs 09:58
05

Adem X - Konu edilen yıllar osmanlı mülkünden kalan TC parselinde yapılan kap,kaç, çök, işgal et yılları.

Haliyle Havası,denizi,suyu kazserojen,atık zehirli halde

İnsan yığınları yaşam coğrafyası haline geldi.

Her 10 yılda ayrıca tüy diken vatan kurtaran Apoletli takımı ve işbirlikçileri de bu günleri oluşturdu.

Suçlu ayağa kalk dedik,

Hep beraber kalkalım mı.

Yanıtla . 6Beğen . 0Beğenme 09 Mayıs 18:49
04

Özgür Kavaz - Güzel bir yazı olmuş içeriği ve yorumlar olsun.Fakat sizler yazarsınız birileri planlar ama kimse uygulanmaz maalesef Türkiye fotoğrafı bu ülkemizin tüm şehirlerini müteahhitler planlıyor.Sonrada depremde ah vah ,trafikte kavga ederiz.

Yanıtla . 6Beğen . 0Beğenme 09 Mayıs 07:05
03

Ali - Belediyeciler kaldırımları incelemek için Taylanda gidiyorlar ya daha ne istiyorsunuz adamlardan yahu.

Yanıtla . 7Beğen . 0Beğenme 08 Mayıs 20:46
01

Sarınc - Muhtevası pek güzel bir yazı. böyle yazılar pek gazetenizde pek yer almıyordu.

Yanıtla . 11Beğen . 0Beğenme 08 Mayıs 14:18


Anket 31 Mart 2024 yerel seçimlerinde İzmit Belediye Başkanı kim olmalı?